Voorgeschiedenis van de vormgever (Egbert Pikkemaat)
Afgestudeerd aan kunstacademie Minerva Groningen (1993). In eigen studio werkzaam als illustrator, ruimtelijk vormgever (specialiteit: kartonnen gadgets en systemen) en beeldend kunstenaar.
In 2005 post-hbomodule tot bekwaam workshopdocent: ‘Beroepskunstenaar in de Klas’ (BIK).
Als zelfstandig workshopdocent workshops ontwikkeld en uitgevoerd op elk soort onderwijs, instellingen en ondernemingen (specialiteit: onderwijs voor speciale doelgroepen), al dan niet, in samenwerking met educatieve instellingen op gebied van kunst, cultuur en cultureel-erfgoededucatie.
De initiatiefnemer
Als ontwerper maak ik constructiesystemen, veelal uit het materiaal karton. Deze systemen hebben als kenmerk dat de onderdelen vanuit het platte vlak worden gevouwen en zonder lijm met elkaar worden verbonden tot grotere constructies die weer kunnen worden gedemonteerd tot de oorspronkelijke platte onderdelen. Ik ontwerp vanuit een esthetische, duurzame en maatschappelijke visie. Met mijn systemen leer ik leerlingen fantasie en ruimtelijk vermogen ontwikkelen en daarbij te reflecteren op consumptiepatronen en na te denken over recycling en hergebruik.
Meestal werk ik zonder financiële hulp mijn ideeën zelfstandig uit, door mijn bedrijfsvoering zuinig uit te voeren en hard te werken.
Opdracht
Ik wil met een zelf ontwikkeld expositiesysteem ‘De FoldingBlox’, bestaande uit opvouwbare, kartonnen, ‘blokken’, een reizende, herbruikbare en uit te breiden pop-upexpositie produceren rondom een onderbelicht historisch thema: de periode rondom de WO II in het voormalige Nederlands-Indië. Deze pop-upexpositie zal geschikt zijn om te reizen langs scholen, bibliotheken, voorlichtingscentra en bijeenkomsten van Indische en Molukse Nederlanders. Geschikt om geschiedenis- en burgerschapsonderwijs en de maatschappelijke discussie over controversiële onderwerpen te dienen, waarbij met leert om historische gebeurtenissen en maatschappelijke ontwikkelingen vanuit meerdere perspectieven te bekijken. Het project moet door een breed scala van maatschappelijke participanten worden gedragen en gefinancierd.
Aanleiding
De aanleiding is de bijzondere vondst van een bewaarde briefwisseling tussen mijn oma en haar Nederlandse familie gedateerd vanaf de bevrijding van voormalig Nederlands-Indië (15 aug. 1945) tot en met haar repatriëring in Nederland. Mijn oma zat aanvankelijk nog in een kamp in Indië en wisselende brieven uit met familie in het al eerder bevrijde Nederland. De meest aangrijpende passages in de brieven gaan over Alda: de jongste dochter van mijn oma, die vanwege haar autistische aandoening gescheiden werd van haar moeder en door verwaarloosde omstandigheden stierf. In een van haar brieven schrijft mijn oma over een bloempje dat zij uit de handjes van haar dode, opgebaarde dochter heeft genomen. Bij toeval kwam ik dit bloempje later ergens anders tegen.
Na de expositie die ik in 2020 ter gelegenheid van de 75ste herdenking van de bevrijding van het voormalig Nederlands-Indië voor mijn moeder had opgesteld en geëxposeerd, kreeg ik veel respons van andere oorlogsslachtoffers. Inmiddels bestaat de expositie uit een caleidoscoop van verhalen die vele verschillende invalshoeken belichten binnen het thema.
Expositievorm
Met de teksten van de interviews, de foto’s van de bijzondere documenten en de portretten van de geïnterviewde Indische en Molukse Nederlanders, beeld ik op het demontabele constructiesysteem de verhalen uit. De bezoeker wordt langs deze panelen geleid en kan de teksten lezen, maar de meeste teksten zijn ook op audio ingesproken en kan door middel van QR-codes worden afgeluisterd met een smartphone.
Maatschappelijke doelstellingen
1. ‘Multiperspectiviteit’: leren reflecteren op gebeurtenissen vanuit verschillende standpunten;
2. herinneren: in leven houden van bijzondere historische verhalen, momenten en personen;
3. verbinden: generaties mensen bij elkaar brengen en uitwisselen van ervaringen en emoties;
4. herdenken: investeren in het herdenken van cruciale historische momenten;
5. burgerschap: maatschappelijke samenhang versterken, benadrukken van normen en waarden waarvoor we samen staan;
6. specifiek: vrijheid versus uitsluiting en zorgdragen voor zwakkeren (vooral die combinatie!);
7. identiteit: samenbrengen van bevolkingsgroepen met dezelfde emoties en herinneringen.
Educatieve doelstellingen
1. Mediawijsheid: communicatie tussen mensen, vroeger en nu, oftewel social-media versus geschreven brieven;
2. burgerschapsonderwijs: verantwoordelijkheid voelen voor je omgeving;
3. historische context: vergroten van historisch besef door concrete ervaringen te ondergaan;
4. ‘multiperspectiviteit’: zonder vooroordelen, op verschillende manieren leren kijken naar personen en gebeurtenissen;
5. sociaal-emotionele ontwikkeling: empathisch vermogen vormen en emoties leren uiten.
Al dan niet in samenwerking met andere cultuur-historische organisaties kunnen begeleidende workshops met creatieve opdrachten worden aangeboden waarmee de verworven kennis over het thema wordt verankerd.
Egbert Pikkemaat, Groningen, maart 2021.